Er is sprake van schijnzelfstandigheid als iemand zich formeel als zelfstandige profileert, maar eigenlijk valt onder de voorwaarden van een dienstverband. Hiervan is meestal sprake als er bijvoorbeeld maar één opdrachtgever is waarvoor de zzp’er werkt.

Naast de fiscale gevolgen voor de zzp’er bij schijnzelfstandigheid, zijn er ook gevolgen voor de ondernemer. De opdrachtgever kan aansprakelijk worden gesteld voor het betalen van de loonbelasting inclusief de (sociale) precies. Kortom, de risico’s voor de opdrachtgever bestaan uit (meestal flinke) naheffingen en boetes.

De Belastingdienst kijkt onder andere naar criteria als de mate van zelfstandigheid van de ondernemer, de mogelijkheid om eventuele vervanger te regelen en hoe de gezagsverhouding is vormgegeven t.a.v. medewerkers.